Wat mag je zelf regelen na een overlijden?

Ben je verplicht een uitvaartondernemer in te schakelen?

Nee. In de Wet op de lijkbezorging staat nergens dat een uitvaartondernemer verplicht is. Je mag de uitvaart volledig zelf regelen, of alleen de onderdelen uitbesteden die je niet zelf wilt doen.

Uitvaartondernemer is in Nederland bovendien een vrij beroep. Er bestaat geen vestigingseis en geen opleidingseis.

Dat je het mag, betekent niet dat het makkelijk is. Je hebt zes werkdagen, je moet tientallen beslissingen nemen en je komt loketten tegen die dit niet van particulieren gewend zijn. Veel families kiezen daarom een tussenweg: het vervoer en de koeling uitbesteden, de rest zelf.

Hoeveel tijd heb je?

De uitvaart moet plaatsvinden niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden. Dat staat in artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging. Weekend en feestdagen tellen niet mee als werkdag.

Van die termijn kan worden afgeweken. De burgemeester van de gemeente waar de overledene zich bevindt kan, na een arts te hebben gehoord, een andere termijn stellen (artikel 17). Voor een uitvaart binnen 36 uur is bovendien overeenstemming met de officier van justitie nodig.

Mag je zelf aangifte van overlijden doen?

Ja. Iedereen die kennis heeft van het overlijden mag aangifte doen bij de gemeente waar de persoon is overleden.

Je hebt daarvoor de verklaring van overlijden van de arts nodig. Bij een natuurlijk overlijden krijg je twee documenten, de A- en de B-verklaring, die je samen bij de gemeente inlevert. Daarna geeft de gemeente het verlof tot begraven of cremeren af. Zonder dat verlof kan een begraafplaats of crematorium niets doen.

Vraag vooraf na wat jouw gemeente wil zien. Iedere gemeente werkt net anders.

Mag een overledene thuis blijven?

Ja. Er is geen verplichting om een overledene naar een uitvaartcentrum of mortuarium te brengen.

Wel moet je rekening houden met koeling: een koelplaat of koeling van de ruimte, of thanatopraxie, een behandeling waarbij het bloed wordt vervangen door een conserverende vloeistof. Beide kun je los inhuren zonder de rest van de uitvaart uit te besteden.

Ben je verplicht een kist te gebruiken?

Nee. Een lijkwade of een mand mag ook.

Je mag ook zelf een kist maken of laten maken. Er zijn leveranciers die losse kisten aan particulieren verkopen.

Mag je het vervoer zelf doen?

Ja, met een geschikt voertuig. Een auto met een vlakke laadvloer voldoet in veel gevallen; een rouwauto is niet verplicht.

Wie het formeler wil, kan een rouwauto of koets per rit huren zonder de rest van de uitvaart uit te besteden.

Wat gebeurt er als niemand de uitvaart regelt?

Dan zorgt de burgemeester ervoor. Dat staat in de artikelen 20 tot en met 22a van de Wet op de lijkbezorging. De kosten komen eerst voor rekening van de gemeente, maar de gemeente kan die kosten later verhalen op de nabestaanden.

Dat is de reden waarom nabestaanden die eigenlijk niets met de overledene te maken wilden hebben, er vaak toch verstandig aan doen de uitvaart zelf te regelen: dan houd je zelf de hand aan de kosten.

Neemt niemand maatregelen, dan moet degene die de overledene onder zich heeft de burgemeester waarschuwen, uiterlijk op de derde dag na het overlijden.

Waar zit dan wel de grens?

De wet vraagt dat de uitvaart plaatsvindt overeenkomstig de wens of de vermoedelijke wens van de overledene, tenzij dat redelijkerwijs niet gevraagd kan worden.

Dat is de belangrijkste zin uit de hele wet, en tegelijk de reden om je wensen op te schrijven. Zonder iets op papier moeten nabestaanden raden, vaak terwijl ze het onderling oneens zijn.