Acht tradities, één afscheid
Nederland kent veel tradities rond sterven en afscheid. Hieronder lees je per traditie wat gebruikelijk is. Binnen elk geloof en elke cultuur bestaan verschillen tussen stromingen, families en generaties; zie dit daarom als een eerste kennismaking. Een voorganger of een uitvaartondernemer die de traditie kent, kan je verder helpen.
Katholieke uitvaart
Vaak is er een uitvaartmis of een afscheidsviering in de kerk, geleid door een priester of pastoraal werker, met gebeden, lezingen en de zegening van de overledene. Daarna volgt de begrafenis of de crematie. Cremeren is voor katholieken sinds 1963 toegestaan. De kerk vraagt de as wel een vaste, gewijde plek te geven, zoals een urnengraf of columbarium, in plaats van hem te verstrooien.
Protestantse uitvaart
Een protestantse uitvaart heeft meestal een rouwdienst in de kerk of aula, met Bijbellezingen, gebed, psalmen en liederen, en een overdenking door de dominee of voorganger. Er is vaak ruimte voor persoonlijke woorden van familie. Begraven en cremeren zijn allebei mogelijk; in sommige orthodoxe gemeenten gaat de voorkeur uit naar begraven.
Islamitische uitvaart
- De overledene wordt zo snel mogelijk begraven, bij voorkeur binnen een dag.
- Het lichaam wordt ritueel gewassen door moslims van hetzelfde geslacht en gewikkeld in witte doeken.
- Het gebed voor de overledene vindt meestal plaats in of bij een moskee.
- Begraven gebeurt met het gezicht richting Mekka; cremeren is geen gebruik.
- Een graf blijft bij voorkeur voor altijd liggen.
- Veel families kiezen voor begraven in het land van herkomst.
Joodse uitvaart
- De overledene wordt zo snel mogelijk begraven, maar niet op sjabbat of een joodse feestdag.
- Het lichaam wordt niet alleen gelaten en wordt ritueel gereinigd door het begrafenisgenootschap, de Chevra Kadiesja.
- De kist is eenvoudig; cremeren is in de orthodoxe traditie geen gebruik.
- Na de begrafenis volgt de sjiwa: zeven dagen waarin de familie thuis rouwt en bezoek ontvangt.
- Een graf blijft voor altijd bestaan; de grafsteen wordt vaak pas later geplaatst.
Hindoeïstische uitvaart
In Nederland gaat het vaak om Surinaams-Hindoestaanse families. Crematie is gebruikelijk: volgens de traditie maakt dat de ziel vrij voor een nieuw leven. Een pandit leidt de rituelen, thuis, in de aula of in de tempel. Veel families willen de as daarna verstrooien in stromend water; dat kan in Nederland op verschillende plekken, en soms wordt de as naar India gebracht.
Redactie Uitvaart-PlatformElk afscheid spreekt zijn eigen taal. Eerbied verstaat ze allemaal.
Boeddhistische uitvaart
Het boeddhisme kent verschillende stromingen, elk met eigen gebruiken. Gemeenschappelijk is de nadruk op rust en aandacht rond het sterven. Vaak wordt er gereciteerd of gemediteerd bij de overledene. Cremeren is in de meeste stromingen gebruikelijk. In het Tibetaans boeddhisme volgen na het overlijden 49 dagen met rituelen.
Humanistische uitvaart
Een humanistische uitvaart is niet religieus, maar wel zinvol en persoonlijk. Het leven van de overledene staat centraal, met verhalen, gedichten en muziek. Een humanistisch uitvaartspreker of ritueelbegeleider kan helpen de dienst vorm te geven.
Surinaamse tradities
Surinaamse Nederlanders hebben veel verschillende achtergronden: Creools, Hindoestaans, Javaans, Chinees en meer. Bij een Creoolse uitvaart is er vaak een wake, met zang, gebed, verhalen en eten, waarbij familie en vrienden samenkomen rond de overledene. Muziek en samenzijn spelen een grote rol, en de band met de gemeenschap is sterk.
Begraven in het land van herkomst
Veel Turkse en Marokkaanse Nederlanders kiezen ervoor in het land van herkomst te worden begraven. Een uitvaartondernemer met ervaring in repatriëring regelt de documenten en het vervoer; de ambassade of het consulaat is daarbij betrokken. Veel families zijn aangesloten bij een begrafenisfonds, vaak via de moskee, dat de overbrenging betaalt. Zonder zo'n regeling kost repatriëring ongeveer € 3.000 tot € 15.000, afhankelijk van het land.
Wat de Nederlandse regels toelaten
- Begraven of cremeren tussen 36 uur en zes werkdagen na het overlijden. Voor eerder, bijvoorbeeld binnen een dag, is toestemming van de burgemeester nodig; een ervaren uitvaartondernemer vraagt die aan.
- Veel gemeenten hebben een islamitisch gedeelte op de begraafplaats, en er zijn islamitische en joodse begraafplaatsen.
- Begraven in een wade in plaats van een kist is op veel begraafplaatsen mogelijk.
- Een graf mag niet binnen tien jaar worden geruimd. Voor eeuwigdurende grafrust kies je een begraafplaats die dat biedt, of een particulier graf dat je steeds verlengt.
- De as van een crematie blijft eerst minstens een maand in het crematorium.
Een uitvaartondernemer die je traditie kent
In de bedrijvengids vind je uitvaartondernemers en begeleiders met ervaring in verschillende tradities, en specialisten in repatriëring.
