Wat mensen achterlaten
Een nalatenschap is meer dan geld. Het zijn ook schulden, kunst, brieven, rechten en een naam. Bij bekende mensen zie je goed hoeveel het uitmaakt hoe dat geregeld is. Hieronder een paar verhalen, met bij elk de les die ook voor gewone nalatenschappen geldt.
Rembrandt van Rijn (1606-1669)
Rembrandt was beroemd, maar leefde boven zijn stand. In 1656 kon hij zijn schulden niet meer betalen. Er werd een inventaris van al zijn bezittingen opgemaakt, en zijn huis en kunstverzameling werden verkocht. Hij overleed in 1669 zonder vermogen en werd begraven in de Westerkerk in Amsterdam.
De les: schulden horen bij een nalatenschap. Erfgenamen hoeven die niet uit eigen zak te betalen als ze de erfenis beneficiair aanvaarden of verwerpen.
Baruch Spinoza (1632-1677)
De filosoof Spinoza liet weinig geld na, maar wel manuscripten. Zijn vrienden gaven nog in zijn sterfjaar zijn nagelaten werken uit. Daardoor bleef zijn denken bewaard en werd het wereldwijd gelezen.
De les: ook wat geen geldwaarde lijkt te hebben, zoals geschriften, brieven en foto's, kan van grote waarde zijn. Leg vast wie het beheert.
Vincent van Gogh (1853-1890)
Van Gogh verkocht bij leven nauwelijks werk. Na zijn dood erfde zijn broer Theo de schilderijen en brieven, en toen Theo kort daarna overleed, kwamen ze bij diens weduwe Jo van Gogh-Bonger. Zij zette zich de rest van haar leven in om het werk bekend te maken, en gaf in 1914 de brieven uit. De familieverzameling vormt de basis van het Van Gogh Museum, dat in 1973 openging.
De les: wie een nalatenschap beheert, bepaalt wat ermee gebeurt. Kies iemand die je vertrouwt, bijvoorbeeld als executeur.
Anne Frank (1929-1945)
Otto Frank was de enige van het gezin die de oorlog overleefde. Hij kreeg het dagboek van Anne en liet het in 1947 uitgeven als Het Achterhuis. Later richtte hij in Bazel het Anne Frank Fonds op, dat de rechten op haar werk beheert. Het Anne Frank Huis in Amsterdam is een aparte stichting.
De les: auteursrecht is ook erfenis. In Nederland loopt het door tot zeventig jaar na het overlijden van de maker.
Alfred Nobel (1833-1896)
De Zweedse uitvinder van het dynamiet liet in zijn testament vastleggen dat het grootste deel van zijn vermogen naar prijzen zou gaan voor wie de mensheid het meeste had gediend. Zijn familie vocht het testament aan, maar het bleef overeind. Sinds 1901 worden de Nobelprijzen uitgereikt.
De les: met een testament kun je bepalen dat je vermogen naar een doel gaat, ook buiten de familie. Laat het goed opstellen, zodat het niet onderuit kan worden gehaald.
Prince (1958-2016)
De Amerikaanse muzikant overleed zonder testament. Het afwikkelen van zijn nalatenschap, met onder meer muziekrechten en onuitgebrachte opnamen, duurde daardoor jaren, met veel juridische kosten.
De les: zonder testament bepaalt de wet wie erft, en bij een ingewikkeld vermogen kan het afwikkelen lang duren. Een testament voorkomt veel onzekerheid.
Aretha Franklin (1942-2018)
Na de dood van de soulzangeres werden thuis handgeschreven testamenten gevonden, waaronder een in de bank. Haar zoons waren het oneens over welk papier gold; een rechtbank moest uiteindelijk beslissen.
De les: in Nederland is een zelf geschreven testament alleen geldig als je het in bewaring geeft bij een notaris. Een codicil, voor je uitvaartwensen en persoonlijke spullen, mag je wel zelf schrijven.
Wat je hiervan kunt leren
- Leg vast wie wat krijgt, in een testament bij de notaris.
- Wijs iemand aan die de nalatenschap beheert, zoals een executeur.
- Denk ook aan wat geen geld is: brieven, foto's, rechten, online accounts.
- Erfgenamen hoeven schulden niet uit eigen zak te betalen als ze beneficiair aanvaarden of verwerpen.
- Meer lees je bij erfenis en testament en digitale nalatenschap.