Rouw is universeel, de vorm niet
Overal ter wereld nemen mensen afscheid van hun doden, komen ze samen en blijven ze hen herdenken. Hoe dat gebeurt, verschilt sterk: stil of uitbundig, in een paar dagen of verspreid over jaren, in het zwart of juist in het wit.
Hieronder lees je per werelddeel een paar gebruiken die goed bekend zijn. Binnen elk land en elke cultuur bestaan grote verschillen; zie het als een eerste kennismaking.
Europa: ingetogen afscheid
- Nederland: na de uitvaart is er vaak een koffietafel of condoleance, waar familie en gasten elkaar ontmoeten en herinneringen delen.
- Ierland: bij een wake komen familie en vrienden samen bij de overledene, vaak thuis, met verhalen en soms muziek.
- Griekenland: in de orthodoxe traditie volgen herdenkingsdiensten, onder meer veertig dagen en een jaar na het overlijden.
- Spanje en Italië: veel overledenen krijgen een plek in een nisgraf in een muur op de begraafplaats.
Azië: de cyclus van leven
- India: in de hindoeïstische traditie wordt de overledene gecremeerd, vaak geleid door een zoon. Daarna volgt een rouwperiode van ongeveer dertien dagen. Veel families verstrooien de as in een rivier, zoals de Ganges.
- Japan: na de crematie pakken familieleden met stokjes samen de botresten op en leggen die in de urn. In de zomer worden de voorouders herdacht tijdens het Obon-feest.
- China: wit is er de kleur van rouw. Tijdens het Qingming-feest maken families de graven van hun voorouders schoon en brengen ze offers.
- Tibet: in delen van Tibet wordt het lichaam op een berg aan de gieren gegeven, de zogeheten luchtbegrafenis.
- Indonesië: bij de Toraja op Sulawesi zijn uitvaarten grote, dagenlange plechtigheden, die soms lang na het overlijden plaatsvinden.
Midden-Oosten: snelheid en sereniteit
- Islam: de overledene wordt snel begraven, na de rituele wassing en het gebed voor de overledene. De eerste dagen na de begrafenis komen familie en vrienden langs om te condoleren.
- Jodendom: na de begrafenis volgt de sjiwa, zeven dagen rouw thuis, en daarna een periode van dertig dagen. Het kaddisj-gebed wordt voor de overledene gezegd.
- Iran: veertig dagen na het overlijden is er een belangrijke herdenking, de chehelom.
Afrika: rouw als gemeenschap
In veel Afrikaanse culturen is een uitvaart een gebeurtenis voor de hele gemeenschap, met veel gasten, muziek en dans.
- Ghana: rond de hoofdstad Accra worden kisten soms gemaakt in de vorm van iets dat bij de overledene paste, zoals een vis, een auto of een vliegtuig.
- Madagaskar: bij de famadihana worden de overledenen na jaren uit het familiegraf gehaald, in nieuwe doeken gewikkeld en met muziek en dans geëerd.
- Ghana: uitvaarten worden er vaak op zaterdag gehouden, als grote bijeenkomst waar familie van heinde en ver voor overkomt.
Wist je dat
Hoe lang duurt rouwverwerking normaal?
Rouw heeft geen vaste tijdsduur. Sommige mensen vinden na een paar maanden hun draad weer op, anderen hebben jaren nodig. Het hangt af van de relatie met de overledene, de omstandigheden van het overlijden en persoonlijke veerkracht. Er is geen goed of fout…
Naar de veelgestelde vragenDe Amerika's: van jazz tot Dag van de Doden
- Mexico: op 1 en 2 november, Día de los Muertos, maken families altaren met foto's, eten en oranje goudsbloemen, om de overledenen te verwelkomen.
- New Orleans: bij een jazzbegrafenis loopt een brassband mee, eerst met ingetogen muziek, op de terugweg met vrolijke muziek als viering van het leven.
- Verenigde Staten: vaak is er een viewing in het uitvaartcentrum, waar gasten afscheid nemen bij de opgebaarde overledene.
Oceanië: land en voorouders
- Nieuw-Zeeland: bij de Maori duurt de tangihanga meestal drie dagen, op de marae, de ontmoetingsplaats van de gemeenschap.
- Australië: in veel Aboriginal-gemeenschappen hoort een rookceremonie bij het afscheid, en wordt de naam van de overledene een tijd niet uitgesproken.
Wat de wereld gemeen heeft
Hoe verschillend de gebruiken ook zijn, een paar dingen komen bijna overal terug:
- Samenkomen: niemand hoeft alleen te rouwen.
- Samen eten en drinken na het afscheid.
- Vaste momenten om te herdenken, na dagen, weken of jaren.
- Een kleur voor rouw: in veel westerse landen zwart, in China en India juist wit.
- Een plek om naartoe te gaan: een graf, een rivier, een altaar thuis.
Een uitvaart die bij je cultuur past
In Nederland is veel ruimte voor eigen tradities. Lees meer bij uitvaart per religie en cultuur. Een uitvaartondernemer met ervaring in jouw traditie vind je in de bedrijvengids.