Palliatieve zorg is zorg in de laatste levensfase, als genezen niet meer kan. Wat houdt het in, waar kan het, en wat betekent het voor jou als naaste?
Leestijd ongeveer 5 minuten 11 onderdelen Redactie Uitvaart-Platform.nl
In het kort
Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een ziekte die niet meer te genezen is.
Kwaliteit van leven
Palliatieve zorg is zorg voor mensen met een ziekte die niet meer te genezen is. Het doel is niet langer de ziekte bestrijden, maar pijn en ongemak verlichten, zodat de tijd die er nog is zo goed mogelijk kan zijn. Er is aandacht voor lichaam, gevoel, zingeving en ook voor de naasten.
Thuis, in een hospice of in het ziekenhuis
Veel mensen willen het liefst thuis sterven. Dat kan vaak, met hulp van de huisarts, de wijkverpleging en mantelzorgers. Waar dat niet lukt, kan iemand naar een hospice, een verpleeghuis of blijven in het ziekenhuis.
Thuis: de huisarts coördineert de zorg, samen met de wijkverpleging en eventueel vrijwilligers.
Bijna-thuis-huis: een kleine, huiselijke plek waar getrainde vrijwilligers de zorg geven, met de eigen huisarts en de wijkverpleging.
High care hospice: een hospice met verpleegkundigen die dag en nacht aanwezig zijn, voor zwaardere zorg.
Verpleeghuis of ziekenhuis: als de zorg daar beter past.
iDe laatste fase vraagt om rust en nabijheid.
Wie betaalt?
De zorg zelf wordt meestal vergoed, via de zorgverzekering of de Wet langdurige zorg. Wijkverpleging valt niet onder het eigen risico. Voor het verblijf in een hospice vragen veel hospices een eigen bijdrage per dag; die verschilt per hospice. Vraag het na, en kijk of je aanvullende verzekering iets vergoedt.
Hoe regel je het?
Praat met de huisarts of behandelend specialist over de wensen voor de laatste fase.
De huisarts kan een palliatief team inschakelen en helpen bij een plek in een hospice.
Leg wensen vast, bijvoorbeeld over behandelingen, reanimatie en waar iemand wil sterven.
Begin het gesprek op tijd: dat geeft rust en ruimte voor goede keuzes.
iKwaliteit van leven staat voorop, tot het einde.
Palliatieve zorg voegt geen dagen toe aan het leven, maar leven aan de dagen.
Cicely Saunders, grondlegger van de hospicezorg
Als je een dierbare begeleidt
Zorgen voor iemand in de laatste fase is zwaar, en tegelijk vaak waardevol. Vraag hulp, verdeel taken, en neem ook rust. Werk je, dan kun je kortdurend zorgverlof opnemen, waarbij je werkgever minstens 70% van je loon doorbetaalt, of langdurend zorgverlof, dat onbetaald is. Kijk in je cao of er meer mogelijk is.
Sedatie en euthanasie
Palliatieve sedatie is het verlagen van het bewustzijn door een arts, om ondraaglijk lijden te verlichten als andere middelen niet meer helpen. Het is geen euthanasie: het doel is het lijden te verlichten, niet het leven te beëindigen. Euthanasie is het beëindigen van het leven door een arts, op uitdrukkelijk en herhaald verzoek van de patiënt, onder strikte wettelijke voorwaarden.
iZorg en aandacht, tot en met het afscheid.
Hulp en begeleiding vinden
In de bedrijvengids vind je begeleiders voor de laatste levensfase en daarna. Je huisarts is altijd het eerste aanspreekpunt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang verblijft iemand in een hospice?
Dat verschilt sterk: van enkele dagen tot enkele maanden. Een hospice is bedoeld voor de laatste levensfase, meestal als de levensverwachting nog maar kort is.
Kan iemand vanuit een hospice nog naar huis?
Soms wel, als de situatie verbetert of de zorg thuis weer mogelijk is. In de praktijk overlijden de meeste mensen tijdens hun verblijf.
Wat is het verschil tussen palliatieve sedatie en euthanasie?
Bij palliatieve sedatie verlaagt de arts het bewustzijn om lijden te verlichten; het leven wordt niet bekort. Euthanasie is het beëindigen van het leven op uitdrukkelijk verzoek van de patiënt, onder strikte voorwaarden.
Mogen huisdieren mee naar een hospice?
In veel hospices mogen huisdieren op bezoek komen. Vraag de regels na bij het kennismakingsgesprek.
Kan ik verlof krijgen om voor mijn naaste te zorgen?
Ja. Met kortdurend zorgverlof betaalt je werkgever minstens 70% van je loon door; langdurend zorgverlof is onbetaald. Kijk ook in je cao.
Arts die de doodsoorzaak vaststelt bij niet-natuurlijk overlijden
Vragen bij dit onderwerp
Wat is thanatopractie of balsemen?
Thanatopractie is de technische term voor balsemen. Het is een conserveringstechniek waarbij het lichaam wordt behandeld met speciale vloeistoffen zodat het langer bewaard kan worden. In Nederland is balsemen niet standaard en wordt het voornamelijk toegepast bij repatriëring vanuit het buitenland of bij langdurige opbaring. Bij een groene uitvaart wordt balsemen bewust vermeden.
Thanatopractie is de technische term voor balsemen: het conserveren van het lichaam met speciale vloeistoffen. In Nederland wordt dit voornamelijk toegepast bij repatriëring of bij langdurige opbaring. Een uitvaartondernemer of specialist kan u hierbij verder begeleiden en de juiste keuze helpen maken.
Vind uitvaartondernemers met verzorgingsdiensten via onze bedrijvengids.
Zijn er bijzondere hygiëneregels bij thuisopbaring?
Bij thuisopbaring zorgt de uitvaartondernemer voor een koelunit. Houd de ruimte koel en goed geventileerd. Was je handen na aanraking met de overledene. De uitvaartondernemer geeft altijd specifiek advies op basis van de situatie. Neem bij twijfel contact op met een specialist.
Wat is palliatieve zorg?
Palliatieve zorg is zorg gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen met een levensbedreigende ziekte en hun naasten. Het richt zich niet op genezing maar op het verlichten van pijn, symptomen en psychische belasting. Palliatieve zorg kan thuis, in een hospice, een verpleeghuis of in het ziekenhuis worden gegeven.
Een hospice is een kleinschalige woonvorm voor mensen in de laatste levensfase die niet meer thuis kunnen sterven maar ook niet in een ziekenhuis willen overlijden. De sfeer is huiselijk en de zorg is volledig gericht op comfort en kwaliteit van leven. Mantelzorgers en naasten worden actief betrokken.
Een bijna-thuis-huis is een kleinschalige voorziening waar mensen in de laatste levensfase kunnen verblijven als thuis sterven niet meer mogelijk is. Anders dan een hospice is een bijna-thuis-huis volledig gerund door vrijwilligers. Het is gratis voor de bewoner. Er zijn in Nederland ruim 200 bijna-thuis-huizen.
Wat gebeurt er biologisch met het lichaam na overlijden?
Direct na het overlijden stopt de hartslag en de ademhaling. De bloedsomloop stopt en zuurstoftekort beschadigt de cellen. Na enkele uren treedt rigor mortis op (lijkstijfheid) doordat spieren samentrekken. Na 24 tot 48 uur verdwijnt de lijkstijfheid weer. Daarna begint het ontbindingsproces waarbij bacteriën het lichaam afbreken. Koeling vertraagt dit proces aanzienlijk.
Wat is de wetenschappelijke verklaring voor bijna-doodervaringen?
Bijna-doodervaringen (BDE) zijn ervaringen die mensen rapporteren tijdens een hartstilstand of andere levensbedreigende situatie. Wetenschappers hebben verschillende verklaringen onderzocht: zuurstoftekort in de hersenen, REM-intrusion, de vrijlating van endorfines en DMT en culturele verwachtingen. Er is nog geen wetenschappelijke consensus over de precieze verklaring.
